1) Patent almak ne gibi haklar sağlar?
2) Patent ve faydalı model belgeleri arasındaki fark nedir?
3) Tek bir patentle bütün dünyada buluşun korunması mümkün müdür?
4) Bir ülkede alınmış bir patentin başka ülkelerdeki korumasının olup olmadığı nasıl öğrenilebilir?
5) Patent aldığım bir buluş üçüncü bir kişi tarafından izinsiz kullanılıyor. İleri sürebileceğim haklarım nelerdir?
6) Yurtdışında gördüğüm bir ürüne ilişkin Türkiye'de patent alabilir miyim?
7) Uluslararası patent başvurusu nedir?
8) Patentin koruma süresi ne kadardır?
9) Patentte rüchan hakkının önemi nedir?
10) Başvuru için neler gerekir?
11) Tarifname ve istemleri yazarken nelere dikkat edilmelidir?
12) Yazılımlara patent alınabilir mi?
13) Buluş içeren bir fikrimi nasıl koruyabilirim?
14) Patent konusu ürünüm ile ilgili sözleşmelerde neye dikkat etmeliyim?
15) Lisans Bedeli nasıl belirlenir?

1) Patent almak ne gibi haklar sağlar?
Buluşların korunması, belge sahibine başkalarının buluş konusu ürünü/yöntemi belirli bir süre içinde, izinsiz olarak üretme, kullanma, satma, ihraç ve ithal etmesini önleme hakkını vermektedir.

2) Patent ve faydalı model belgeleri arasındaki fark nedir ?
Buluşlarla ilgili bütün ülkelerin yasal düzenlemelerinde buluşların patentle korunabilmesi için 3 koşulun sağlaması gerekir.
- Yeni olması,
- Bir buluş basamağını içermesi (tekniğin bilinen durumunun aşılması) ve
- Sanayiye uygulanabilir olması

Faydalı model belgesi ile koruma koşulları ülkelerin yasalarına göre değişiklik göstermektedir. Örneğin, Türkiye’de faydalı model belgesi ile korunabilmesi için buluşun yeni ve sanayiye uygulanabilir olması gerekmektedir. Buluş basamağına sahip olma koşulu aranmamaktadır. Ayrıca, faydalı model belgesi ile sağlanan koruma usuller ve bu usuller sonucunda elde edilen ürünler ve kimyasal maddelere uygulanmamaktadır. Patente göre koruma süresi kısadır.

3) Tek bir patentle bütün dünyada buluşun korunması mümkün müdür?
Patent koruması ulusaldır. Buluş sadece başvuru yapılan ülke sınırları içinde korunmaktadır.

4) Bir ülkede alınmış bir patentin başka ülkelerdeki korumasının olup olmadığı nasıl öğrenilebilir?
Bir ülkede alınmış bir patentin başka ülkelerdeki korumasının olup olmadığı uluslararası patent veri tabanlarından ve/veya bu ülkelerdeki patent ofislerinden sorgulanarak bulunabilmektedir.

5) Patent aldığım bir buluş üçüncü bir kişi tarafından izinsiz kullanılıyor. İleri sürebileceğim haklarım nelerdir? Haklarımı Nerede ve Nasıl Koruyabilirim?
Buluşunuzu izinsiz kullanan kişilere tecavüz davası açarak, üretilen ürünlerin toplatılmasını, el konulmasını, işyerinin kapatılmasını ve mahkeme masrafları ile tazminatın ödenmesini sağlayabilir. Ayrıca mahkeme kararını, en yüksek tirajlı iki gazetede yayınlatabilirsiniz..

6) Yurtdışında gördüğüm bir ürüne ilişkin Türkiye'de patent alabilir miyim?
Buluşlarla ilgili bütün ülkelerin yasal düzenlemelerinde buluşların patentle korunabilmesi için, buluşun yeni olması, (başvurudan önce yayınlanmamış veya kamuya açıklanmamış olması) gerekmektedir. Buluş konusu ürünü ABD’de pazarda gördüyseniz bu ürün yenilik özelliğini taşımamaktadır. Bu nedenle Türkiye’de veya bir başka ülkede patent/faydalı model başvurusu yapılamaz. Başvuru yapılsa bile yeni olmadığı için patent verilmez. Ayrıca, buluşçu olmadığı halde yanlış bildirimle buluşçu olarak başvuru yapılması durumunda 4128 sayılı yasa gereğince yaptırımları bulunmaktadır.

7) Uluslararası patent başvurusu nedir?
Kısaca PCT olarak bilinen, Patent İşbirliği Andlaşması ‘na göre 123 ülkede aynı anda patent başvurusu yapılması ve patent verilme aşamasına kadar getirilmesini sağlayan bir başvuru sistemidir. Genellikle 30 aylık bir süreci kapsamaktadır. Bu süreçte belge verilmemekte, 30. ayın sonunda ulusal/bölgesel aşamaya geçilmektedir. Korumaya ilişkin belge (Patent) ulusal/bölgesel aşama sonunda ulusal/bölgesel ofisler tarafından verilmektedir.

8) Patentin koruma süresi ne kadardır?
Buluşlar patent ile 20 yıl, faydalı model belgesi ile 10 yıl korunmaktadır. Korumanın sürdürülmesi için her yıl yıllık ücret ödenmesi gerekmektedir.

Türkiye’de patent koruması 2 şekilde olmaktadır.
. İncelemeli Patent :20 Yıl (her yıl yenileme gerekli)
. İncelemesiz Patent : 7 Yıl (her yıl yenileme gerekli)

9) Patentte rüchan hakkının önemi nedir?
Türkiye‘de bir patentin verilmesi için yapılan başvurunun tarihinden itibaren on iki ay içerisinde Paris Sözleşmesi üyesi bir başka ülkeye yapılacak başvuru sırasında rüçhan hakkı talep edilmesi halinde, Türkiye‘deki başvuru tarihi ile diğer ülkeye yapılan başvuru tarihi arasında, aynı patentin tescili için başkaları tarafından yapılacak başvurular ile başkaları adına yapılacak patent başvurularının hükümsüz sayılması sağlanabilir. Rüçhan hakkının elde edilmesi için Türkiye‘de başvuru yapılması yeterlidir.

10) Başvuru için neler gerekir?
. Başvuru dilekçesi,
. Buluşu açıklayan tarifname,
. Patent korunması istenen buluşun yeni unsur veya unsurlarını kapsayan istem(ler),
. Resim(ler),
. Buluşun özeti
. Başvuru ücreti

11) Tarifname ve istemleri yazarken nelere dikkat edilmelidir?
Buluşun açıklama metni yazılırken dikkate alınacak ana kriter, patent korumasının açıklanan bilgilerle sınırlı olacağıdır. Tarifnamede açıklanmayan ve dolayısıyla istemlerde belirtilmeyen buluş iddiaları, açıklanmadığı için korunmayacaktır.
. Tarifname : Buluş konusunun ayrıntılı olarak yer aldığı bölümdür. Teknikte uzman bir kişinin buluş konusu ürün/yöntemi, sadece tarifnamedeki açıklamalarla, gerçekleştirebilmesini sağlayacak şekilde, buluşun açık ve net olarak anlatılması gerekir.
. İstem(ler) : Buluşun korunması istenen yeni unsurlarının belirtildiği en önemli bölümdür.

12) Yazılımlara patent alınabilir mi?
Ülkelerin yasalarına göre değişmektedir. Bilgisayar yazılımlarının, buluşlar gibi patent ile korunması bazı ülkelerde kabul edilmektedir. Birleşik Devletler, Japonya, Kanada’da uygulanan patent ile koruma sisteminin Avrupa Ülkelerinde uygulanması gecikmiş olup çalışmalar sürmektedir. Türkiye’de yazılımlar 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Yasası hükümlerince sanat eseri olarak korunmaktadır. Ancak hem Avrupa’da hem de Türkiye’de belirli koşullar altında, teknik bir yönü olan yazılımların patentle de korunması Avrupa Patenti kapsamında mümkün olabilir.

13) Buluş içeren bir fikrimi nasıl koruyabilirim?
Koruma olayı, fikirler için değil, fikir ürünleri için söz konusudur. İfade edilmemiş fikirler için bir koruma söz konusu değildir. Fikrinizi buluş tanımı kapsamına girecek şekilde oluşturmanız gerekir.

14) Patent konusu ürünüm ile ilgili sözleşmelerde neye dikkat etmeliyim?
Genel olarak, fikir ürünleri üzerindeki manevi ve ekonomik hakların kullanılması yazılı kuralları gerektirir. Örneğin eser sahibi, eserinin kamuya sunulması, çoğaltılması, yayınlanması, işlenmesi, temsili vb. eylemler konusunda karar verme yetkisine doğal olarak sahiptir. Eser sahibi bu yetkisini yalnız yazılı şekilde kullanabilir. Sözlü olarak yapılan işlemlerin geçerliliği yoktur. Söz konusu olay, eğer hizmet ya da iş görme sözleşmeleri sırasında özel olarak düzenlenmemiş ise, buluşlar, endüstriyel tasarımlar ve diğer sınai hakların kullanılması aşamalarında da benzer kurallar geçerlidir. 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’de “sağlar arası ilişkiler yazılı kurallara tabidir” ifadesi, bu konuya açıklık getirmek amacıyla kullanılmıştır. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun 52 inci maddesi, hakların kullanılmasının yazılı şekle tabi olduğunu belirtmektedir.

15) Lisans Bedeli nasıl belirlenir?
Lisans bedeli pek çok etkene bağlı olarak değişmektedir. Buluşun piyasa değeri, başvuru sahibinin pazarlık gücü, patentin sağladığı korumanın kapsamı, vb…uygun bir bedel taraflarca belirlenmeli ve sözleşmede belirtilmelidir.